İran’da Dört Yıl: Myron Bement Smith ve İran’da İslam Mimarlığı Tarihi

İran'da Rıza Şah Pehlevi'nin (hük. 1925-1941) başlattığı modernleşme reformları kapsamında sanat, mimari ve arkeoloji, yeni ulusun inşasında rol almıştı. Pehlevi, İslam mimarisinin artık gayrimüslim araştırmacıların da erişimine açılmasını buyurdu. Erişim ve araştırma için bir mücadele başladı. İranlı olmayan mimarlık tarihçilerinin bilimsel araştırmalarının bu "ilk başlangıcı"nın öyküsü, günümüz akademik çevrelerinde giderek daha fazla ilgi odağı haline gelirken, büyük ölçüde ihmal edilmiş ve neredeyse unutulmuş bir isim var: Amerikalı Myron Bement Smith (1897-1970).

Smith, 1933'ün sonlarında İran'a gelmiş ve 1937'ye kadar American Council of Learned Societies'in sponsorluğunda saha çalışmaları yürütmüştü. Girişimci Arthur Upham Pope etrafında toplanan Amerikalı çağdaşlarından uzaklaşan Smith, Tahran'daki İran Bastan Müzesi Müdürü André Godard ile ittifak kurmaya çalıştı, dört yıl saha çalışmaları yürüttü ve 1930'lar boyunca istikrarlı bir şekilde İslami dönem anıtları üzerine monografiler üretti. 1938'de Amerika Birleşik Devletleri'ne dönüşünü, kısıtlı imkanlarla geçen uzun bir dönem izledi. 1947'de Johns Hopkins Üniversitesi'nde doktorasını tamamlamasına rağmen, İran İslam mimarisinde tonoz üzerine çalışması henüz yayımlanmadı.

Smith'in mimarlığa bir konu ve araştırma alanı olarak bakışını ve bu bakışın meslektaşlarının benimsediği yaklaşımlarla ilişkisini tanımlayarak, İran İslam mimarisi çalışmalarının tarihine dair anlayışımız nasıl farklılaşabilir?

David J. Roxburgh konferansta, Smith'in 1972'de Washington, D.C.'deki Smithsonian Enstitüsü'ne bağışlanan geniş arşivinden yararlanıyor. 

Pera Müzesi Oditoryumu'nda gerçekleşecek etkinlik ücretsizdir ve kayıt gerekmemektedir. Etkinlik dili İngilizcedir.

David J. Roxburgh Hakkında
Harvard Üniversitesi, Prens Alwaleed Bin Talal İslam Sanatı Tarihi Profesörü olan David J. Roxburgh, 1988’de Edinburgh Üniversitesi’nde yüksek lisansını, 1996’da Pennsylvania Üniversitesi’nde doktorasını tamamlamıştır.

Araştırmaları, Moğol döneminden erken modern dönemlere kadar İran ve Orta Asya'daki sanat ve mimari üzerine yoğunlaşmaktadır. Yayınları arasında albümler, Arapça ve Farsça birincil kaynaklar (örneğin albüm önsözleri, seyahatnameler, kılavuz risaleleri), kitap sanatı, diyagramlar ve kaligrafi üzerine çalışmalar yer almaktadır. Küratörlük projeleri arasında Turks: A Journey of a Thousand Years (2005, Royal Academy of Arts), Traces of the Calligrapher (2007, MFAH) ve Technologies of the Image (2017, Harvard Art Museums) bulunmaktadır. Roxburgh ayrıca koleksiyonculuk, sergileme ve müze tarihleri ​​üzerine yazılarıyla kitap ve dergilere katkıda bulunmuştur.

Şu anda Myron Bement Smith arşivinden iki cilt halinde yayımlanacak bir kitap üzerinde çalışmaktadır.